Japonia rozważa zniesienie 76-letniego zakazu importu ziemniaków z USA
Japonia zbliża się do zniesienia obowiązującego od 1950 roku zakazu sprowadzania świeżych ziemniaków ze Stanów Zjednoczonych. Decyzja jest efektem nacisków Donalda Trumpa, a sprzeciwiają się jej rolnicy z Hokkaido, którzy boją się szkodników i chorób roślin.
Na czym polega spór
Japonia importuje ponad 60 proc. żywności, ale ziemniaki, obok ryżu, należą do nielicznych podstawowych produktów, które w większości pochodzą z własnych pól. Zakaz importu amerykańskich ziemniaków obowiązuje od 76 lat. W 2006 roku Tokio złagodziło go częściowo: do kraju można sprowadzać ziemniaki z USA, ale wyłącznie do produkcji chipsów. Muszą jechać w zamkniętych kontenerach i być poddane obróbce w wysokiej temperaturze, by nie przenosić szkodników ani chorób.
Pełne zniesienie zakazu oznaczałoby, że świeże amerykańskie ziemniaki trafią do restauracji i na sklepowe półki po raz pierwszy od 1950 roku. Zwolennicy tej zmiany przekonują, że obniży ona ceny dla japońskich konsumentów, a amerykańskim farmerom przyniesie dodatkowe 150 mln dolarów rocznie z eksportu.
Obawy rolników z Hokkaido
Na wyspie Hokkaido uprawia się około 80 proc. japońskich ziemniaków. Tamtejsi rolnicy przypominają, że rząd zidentyfikował 21 szkodników i chorób, które mogłyby zostać zawleczone z importem. Największy niepokój budzą dwa gatunki nicieni, w tym mątwik ziemniaczany. Nie zagrażają one zdrowiu ludzi, ale uszkadzają korzenie roślin, hamują ich wzrost i mogą utrzymywać się w glebie ponad 15 lat.
– Gdy szkodniki się pojawią, przez ponad dekadę nie da się uprawiać ziemniaków – powiedział gazecie Asahi Shimbun Naohiro Makino, plantator z Hokkaido.
Rolnicy wskazują też na inne problemy: lokalne wybuchy szkodników, ocieplenie klimatu i wyludnianie wsi. Argumentują ponadto, że japońscy konsumenci nauczyli się wybierać odmiany pasujące do konkretnych potraw. W kraju uprawia się ponad 90 odmian, a najbardziej znana z Hokkaido, Danshaku, jest bogata w skrobię i wyjątkowo dobrze nadaje się do dań z masłem czy duszonych potraw. W 2024 roku Japończycy zjedli 3,5 mln ton ziemniaków, w tym 1,2 mln ton importowanych świeżych bulw przeznaczonych na chipsy.
Co dalej
Temat jest kłopotliwy dla nowego ministra rolnictwa Araty Takebe, którego okręg wyborczy leży w jednym z głównych regionów uprawy ziemniaków na Hokkaido. Minister zapowiada, że sprawa wymaga dokładnych rozmów naukowych i technicznych, a decyzja może zająć sporo czasu. Zapewnia, że zakaz nie zostanie zniesiony bez porozumienia akceptowalnego dla obu stron.
Amerykańscy kongresmeni zwrócili się tymczasem do Trumpa, by dalej naciskał na premier Japonii Sanae Takaichi. Prezydent poruszał ten temat już w pierwszej kadencji, a teraz Tokio zgodziło się na rozmowy.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Bezpośrednio sprawa Polski nie dotyczy, bo to dwustronne negocjacje handlowe USA i Japonii. Pokazuje jednak mechanizm znany także w Europie: spory o dostęp do rynku rolnego często rozbijają się o argumenty fitosanitarne, czyli ochronę roślin przed chorobami i szkodnikami. W Unii Europejskiej import produktów roślinnych również podlega rygorystycznym kontrolom, a ziemniaczane nicienie to problem znany także europejskim plantatorom. Warto więc obserwować, jak Japonia pogodzi presję handlową z ochroną własnego rolnictwa, bo podobne dylematy mogą wracać w rozmowach handlowych z udziałem UE.
Źródło: The Guardian – „A potato war has been simmering for decades between the US and Japan. It’s about to reach boiling point”


