Argentyna grozi więzieniem szefowi firmy wiercącej przy Falklandach

Rząd Argentyny zagroził karą więzienia prezesowi brytyjskiej spółki Rockhopper Exploration, zaangażowanej w morski projekt naftowy przy Falklandach. Wynika to z oświadczenia złożonego przez Wielką Brytanię w Międzynarodowym Trybunale Prawa Morza (ITLOS) w Hamburgu, gdzie w tym tygodniu odbyły się dwudniowe przesłuchania. Wyrok w sprawie wniosku Argentyny ma zapaść 28 listopada.

Pisma z groźbą aresztu i grzywien

Sam Moody, szef Rockhopper, napisał w zeznaniu dla trybunału, że 1 września 2026 roku Argentyna wysłała osobne pisma do niego i do dyrektora finansowego spółki. Miały w nich grozić ściganiem karnym, więzieniem i grzywnami na podstawie argentyńskiego prawa. Moody dodał, że samo przygotowanie oświadczenia wiąże się dla niego z „pewnym osobistym ryzykiem”.

To nie jedyny sygnał nacisku. Według dokumentów przedstawionych trybunałowi:

• Argentyna zakazała na 20 lat działalności w kraju izraelskiej firmie Navitas, która razem z Rockhopper prowadzi projekt Sea Lion;
• argentyńscy urzędnicy napisali do banku Standard Chartered, mającego oddział w Port Stanley, by wstrzymał się od udziału w wydobyciu ropy i gazu na Falklandach;
• amerykański koncern Halliburton oświadczył, że po rozmowach z Argentyną nie wykona żadnych prac przy Sea Lion;
• Navitas i Rockhopper nie ujawniły w dokumentach sądowych nazw swoich podwykonawców, obawiając się argentyńskich działań odwetowych.

Z wcześniejszych ustaleń „Guardiana” wynika też, że brytyjski rząd zwrócił się do Interpolu o zapewnienie, że organizacja nie zareaguje na ewentualne argentyńskie „czerwone noty”, czyli wnioski o zatrzymanie osób uznanych w Buenos Aires za przestępców z powodu związków z gospodarką Falklandów.

O co spiera się Argentyna z Wielką Brytanią

Argentyna domaga się od trybunału pilnego wstrzymania odwiertów na złożu Sea Lion, położonym na północ od wysp. Argumentuje, że zgoda Londynu na wiercenia jest nielegalna, bo suwerenność nad Falklandami (po argentyńsku Malwinami) jest przedmiotem sporu. Powołuje się na rezolucję ONZ z 1976 roku, która wzywała oba kraje do rozwiązania sporu i powstrzymania się od jednostronnych działań zmieniających sytuację. Według Buenos Aires wiercenia ten spór zaogniają.

Wielka Brytania odpowiada, że trybunał nie ma jurysdykcji w tej sprawie, a wspomniana rezolucja nie jest prawnie wiążąca. Prokurator generalna Anglii i Walii Ellie Reeves przekonywała, że zawieszenie projektu przekreśliłoby jego szanse na powodzenie i miałoby „katastrofalne skutki” dla mieszkańców wysp.

Stawka dla Falklandów

Sea Lion ma podwoić PKB archipelagu i dać rządowi wysp około 8 mld funtów dodatkowych dochodów w całym okresie eksploatacji złoża. Jack Ford, przewodniczący zgromadzenia ustawodawczego Falklandów, wskazał, że upadek projektu uderzyłby nie tylko w gospodarkę, lecz także w życie społeczne na całych wyspach.

Napięcie rośnie od miesięcy. We wrześniu prezydent Argentyny Javier Milei oświadczył na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ, że odzyskanie Falklandów to sprawa narodowa, a Buenos Aires weźmie „sprawy w swoje ręce”, choć drogą pokojową. Przypomnijmy, że w 1982 roku Argentyna zajęła wyspy, a trwająca 74 dni wojna zakończyła się jej kapitulacją. Zginęło w niej 649 argentyńskich żołnierzy, 255 brytyjskich i trzech mieszkańców Falklandów.

Co to oznacza z polskiej perspektywy

Spór nie dotyczy bezpośrednio Polski ani Unii Europejskiej, a Falklandy to terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii, która nie należy już do UE. Sprawa jest jednak ciekawym przykładem tego, jak państwo może próbować blokować inwestycję poza swoim terytorium: nie siłą, lecz presją prawną i finansową na firmy, banki i podwykonawców. Wycofanie się Halliburtona pokazuje, że taka strategia może przynosić skutki.

Polska, podobnie jak większość państw UE, jest stroną Konwencji ONZ o prawie morza, na której opiera się działalność trybunału w Hamburgu. Rozstrzygnięcie może więc stać się jednym z precedensów dla spraw dotyczących spornych obszarów morskich i zasobów, choć na razie nie wiadomo, jak trybunał oceni swoją właściwość w tej sprawie.

Źródło: The Guardian – „Argentina threatens UK oil firm CEO with jail over Falklands drilling”